جهش تولید | دوشنبه، ۱۰ آذر ۱۳۹۹

محمدعلی بن ابی‌طالب حزین‌لاهیجی - نمایش محتوای تولیدات ویژه

 

 

محمدعلی بن ابی‌طالب حزین‌لاهیجی

Loading the player...

حَزین لاهیجی، شاعر ، مورخ و عالم مشهور شیعی قرن دوازدهم است.

نام وی محمدعلی‌ بن ابی‌طالب و حزین تخلص او بود وی در ۲۷ ربیع‌الآخر ۱۱۰۳ در اصفهان به دنیا آمد.

نسبش با شانزده واسطه به شیخ‌ابراهیم زاهد گیلانی ، عارف قرن هفتم و مرشد شیخ صفی‌الدینِ اردبیلی (متوفی ۷۳۵) می‌رسد.

موطن اصلی خاندان حزین آستارا بود، اما بعد‌ها جد هشتمش، شهاب‌الدین علی، به لاهیجان مهاجرت کرد.

پدر حزین در جوانی، برای استفاده از محضر آقاحسین خوانساری (متوفی ۱۰۹۹)، به اصفهان رفت و در آن‌جا مقیم شد.

وی در آن‌جا با دختر یکی از پارسایان ازدواج کرد و صاحب چهار فرزند شد که اولین آن‌ها محمدعلی بود.

محمدعلی از چهارسالگی نزد ملاشاه‌محمد شیرازی تحصیل علم را آغاز کرد، از هشت سالگی از ملک‌حسین قاری فنون تجوید و قرائت قرآن را فراگرفت و کتابهای درسی مهمی نظیر شرح جامی بر کافیه ، شرح ایساغوجی ، شرح مطالع و کتاب من لایحْضُرُه الفقیه را نزد پدر خواند.

در همین دوران، میل به سرودن شعر در وی پدیدار شد، اما به دلیل منع پدرش قریحه شاعری خود را آشکار نمی‌کرد.

شیخ‌خلیل‌اللّه طالقانی، استادِ عرفان محمدعلی، با اهدای تخلصِ حزین به وی، شاعری وی را آشکار کرد و وقتی حزین در مجلسی، در حضور پدرش، در جواب اشعار محتشم کاشانی شعری خواند، پدرش نیز او را تشویق نمود.

حزین در سفرهایی که با پدرش همراه می‌شد نیز از محضر وی بهره می‌برد.

او در نخستین سفرش به لاهیجان ، در هر منزل ، شرح تجرید و زبدةالاصول را نزد پدر می‌خواند.

وی درباره ادیان نیز مطالعه و تحقیق می‌کرد؛ انجیل را از دانشمند مسیحی ، آوانوس، و تورات را نزدِ یکی از یهودیانِ اصفهان به‌نام شعیب آموخت.

حزین در سفر به فارس ، در شهر بیضا با دانشمندی زردشتی آشنا شد و مطالب اساسی زردشتی را از او فراگرفت.

در ۱۱۲۳، نخست پدرش و سپس مادرش را از دست داد و ناچار سرپرستی برادران کوچک‌تر و مادربزرگش را برعهده گرفت.

به دنبال حمله افغانان به اصفهان و محاصره آنجا، دو برادر و مادربزرگ حزین براثر بیماری از دنیا رفتند، کتابخانه ارزشمند حزین که از پدرش به او به ارث رسیده بود، غارت شد و خود وی نیز سخت بیمار گردید.

وی ناچار در محرّم ۱۱۳۵ با لباس مُبَدَّل، با چند تن از بزرگان شهر ، از اصفهان خارج شد و به خوانسار و سپس به خرّم‌آباد رفت.

تا حدود یک سال، وضع روحی و قوای فکری حزین سخت آشفته بود، به طوری که هیچ‌یک از محفوظات و آموخته‌های خود را به خاطر نداشت.

در دو سالی که وی در خرّم‌آباد مقیم بود، به تدریس شرح اشارات ، کافی و تفسیر بیضاوی پرداخت.

در این میان، آشفتگی مرزهای غربی ایران و لشکرکشی عثمانیان، باعث اضطراب مردم آن ناحیه شد.

حزین مردم را به ایستادگی در برابر دشمن تشویق کرد و با هفتاد نفر به همدان رفت تا به مقاومت مردم در برابر محاصره عثمانیان کمک کند.

سپس از طریق شوش‌تر به هویزه و بصره رفت و قصد سفر حج کرد، اما بیمار شد و به ایران بازگشت.

هنگامی که دولت عثمانی آذربایجان را گرفت، حزین از طریق کرمانشاه و تویسرکان به نجف رفت.

پس از سه سال به ایران بازگشت و از آن‌جا به تهران و سپس به اصفهان رفت.

شش ماه در آن‌جا ماند و شاه طهماسب دوم را در امور کشورداری اندرز داد، ولی چون تغییری در رفتار او ندید، از اصفهان خارج شد.

حزین در ۱۱۴۵ به حج رفت  و در ۱۱۴۶ از بندرعباس با کشتی به سوی سواحل هند رهسپار شد.

دو سال در مُلتان ماند و سپس به دهلی رفت.

وی در تمام این مدت بیمار بود و تا ۱۱۵۴، که شروع به نوشتن شرح‌حال خود کرد، در دهلی مقیم بود.

مطالعه زندگی حزین در میان شاعران روزگار خود و شاید در میان تمام شاعران ایران، از حیث سفرهای بسیار آن، اهمیت دارد و حوادث زندگی او در زندگی کمتر شاعر ایرانی روی داده است.

در دهلی، محمدشاه برای حزین مقرری تعیین کرد تا زندگی‌اش آسوده باشد، اما چون حزین هندوستان و مردمش را در اشعار خود هجو کرده بود، شاعران دهلی با این امر مخالفت کردند.

حزین هم چون اوضاع را آشفته دید به بنارس رفت و تا پایان عمر در آن‌جا ماند.

با وجود اشعار حزین در هجو مردم هند، آنان خصوصآ بنارسی‌ها برای وی حرمت زیادی قائل بودند و او را انسانی پاک می‌دانستند.

حزین در ۱۱ جمادی‌الاولی ۱۱۸۰ در بنارس درگذشت و در محله‌ای به نام فاطمان، به خاک سپرده شد.

آرامگاه او زیارتگاه بسیاری از مردم هند و بنارس بود.

آثار حزین شامل ۵۳ اثر منظوم و منثور است.

اشعار وی در روزگار خودش در هند شهرت بسیار داشت.

چندین رساله ارزشمند در نقد اشعار وی نوشته شده است، که مهم‌ترین آن‌ها تنبیه‌الغافلین فی الاعتراض علی اشعار الحزین (تألیف شده در ۱۱۵۶، از سراج‌الدین علی‌خان آرزو) و نقدی از محمد عظیم ثبات است.

وی چندین قصیده در مدحِ حضرت رسول صلی‌اللّه علیه‌وآله ، حضرت علی علیه‌السلام  و امام رضا علیه‌السلام دارد.

غزل حزین نیز یکی از آخرین نمونه‌های برجسته سبک هندی یا اصفهانی است.

غزلهای حزین بیش‌تر از اشعار دیگر شاعران سبک هندی، عاشقانه و عرفانی‌اند.

حزین اشعاری هم به عربی دارد که به نظر برخی، این اشعار به پایه اشعار فارسی وی نمی‌رسند.

از میان آثار منظوم حزین، شانزده کتاب در حوزه فلسفه‌اند (از جمله شرح تجرید ، کنه‌المرام و رساله تجرد نفس)، چهار اثر در علم کلام‌اند (مانند رساله امامت و بشارت‌النبوت)، و پنج اثر در احوال رجال (از جمله اخبار صفی‌الدین حلی و تذکرة المعاصرین).

مهم‌ترین آن‌ها تذکرةالمعاصرین است، در شرح‌حال یکصد تن از دانشمندان و شاعران معاصر مؤلف، که در اواخر ۱۱۶۵ در هند و تنها با اتکا بر حافظه نوشته است.

حزین دو اثر نیز در حوزه تاریخ دارد: واقعات ایران و هند، و تاریخ حزین.

هر دو کتاب از منابع ارزشمند تاریخ اصفهان در زمان حمله افغان‌ها و نیز سلطنت نادرشاه‌اند .

کتاب اخیر به کوشش بلفور، در ۱۲۴۷/ ۱۸۳۱ در لندن چاپ شد.

Muhammad Ali Hzynlahyjy

Hazin Lahiji, poet, historian and scholar famous Shiite twelfth century.

His name was Ali ibn Abi Talib and his doleful his pen name, was born on 27 Rbyalakhr of 1103.

He descends from the sixteenth through to Shykhabrahym Zahed Gilani, seventh century mystic and master of Sheikh Safi Addin City (d. 735) appears.

Original family home was a doleful Astara, but later ancestor Hshtmsh, Shahabuddin Ali, the Branch moved.

Doleful father in his youth, for the presence of Aqa Khansarinejad (d. 1099), to Isfahan, where he was residing.

There he married and had four children with the daughter of Righteous was the first MA.

Ali Shirazi educated from the age of four to Mlashahmhmd began, from eight years of Tajweed and recitation of the Quran spread Mlkhsyn Qari techniques and textbooks, such as cup on enough important, as Aysaghvjy, as studies and books Man la yahduruhu al-Faqih's father.

At the same time, the desire to write poetry, he appeared, but the ban did not reveal his father's poetry.

Shykhkhlylallh Taleghani, Professor Irfan Ali, to donate to his doleful pseudonym, his poetry reveals and the doleful in Parliament, in the presence of his father, the answer was poetic lyrics Mohtasham Kashani, his father encouraged him.

Hazin was associated with his father on trips that also takes advantage of his presence.

His first trip to Branch, in every home, as abstraction and Zbdhalasvl father reads.

He was studying religions, the Bible of the Christian scientist, Avanos, and taught Torah to the Jews of the name of Shoaib.

Doleful on a trip to the Persian, Zoroastrian scholars met in the city of Bayda and basic materials Zoroastrian learned from him.

In 1123, first his father and then his mother had lost custody of younger brother and grandmother took.

Following the attack and siege of Afghans to there, two brothers and grandmother died of the disease due desolate, desolate valuable library that was inherited from his father, was ransacked and he was also ill.

He had in 1135 disguised as a pilgrim, with some elders of the city of Khorramabad and then go out and Khansar.

Until about a year, was troubled mental state and mental faculties hard desolate, so that none of your memories and learning could not remember.

In the two years that he was resident in Khorramabad teaching as references, and commentary Byzavy pay enough.

In the meantime, confusion western borders of Iran and the Ottoman invasion, the area was upsetting people.

Doleful encouraged people to stand against the enemy and seventy people went to Hamadan has the resistance against the Ottomans besieged help.

Then go through the valley to the curb and Basra and plans pilgrimage, but he became ill and returned to Iran.

When the Ottoman Empire was Azerbaijan, Kermanshah and doleful through Tuyserkan to Najaf.

After three years he returned to Iran and from there to Tehran and then to Isfahan.

Tahmasp stayed six months and the second on the advice of government, but because he did not see a change in behavior from Esfahan was outside.

Doleful pilgrimage in 1145 went to Bandar Abbas in 1146 the ship was heading toward the coast of India.

Multan last two years and then went to Delhi.

He was sick all the time and until 1154, who began writing his history, was living in Delhi.

Doleful life study among poets of his time, perhaps of all the poets of Iran, in terms of travel, so it is important and the events of his life living under Persian poet has occurred.

In Delhi, Shah for his doleful procedures to be comfortable, but had a doleful India and its people in her poetry lampooned, the poets of Delhi has refused.

Doleful as chaotic situation will go to Varanasi and stayed until the end.

Despite the desolate poetry lampooned people in India, especially those of great respect for him and his human Bnarsyha considered clean.

11 J. Awal 1180 and died in Varanasi desolate place called Fatemi, was buried.

His tomb shrine was a lot of people in India and Varanasi.

Hazin's works, including 53 of the poetry and prose.

His poetry was in its day reputation in India.

Several valuable treatise written in criticism of his poems, most notably Tnbyhalghaflyn per Alatraz Ali lyrics Alhzyn (written in 1156, from Sirajuddin Ali Khan wished) and cash of Mohammad Azim stable.

He several odes in praise of the Prophet Slyallh Lyhvalh, Imam Ali (PBUH) and Imam Reza (PBUH) is.

Doleful lyrics also one of the last examples of prominent Hindi style or Isfahan.

Song Lyrics desolate than the other poets in Hindi, romantic and Rfanyand.

Doleful lyrics are in Arabic that according to some, the base of Persian poetry of his lyrics do not.

Among the works lay desolate, sixteen books in Flsfhand (such as abstraction, Knhalmram and paper immateriality of the soul), four in science Klamand (such as leadership and Bshartalnbvt dissertation), and five on the status of men (including news Safi Addin solution and Taḏkerat Almasryn).

Tzkrhalmasryn is the most important in the history of a hundred of contemporary poets, scientists and authors, who in late 1165 in India and has written only by relying on memory.

Two of the doleful history: the cases of Iran and India, and the doleful history.

Each book is a valuable source of history during the Afghan invasion and the reign Nadrshahand.

A recent book edited by Belfort, in 1247/1831 was published in London.