جهش تولید | پنج‌شنبه، ۱۴ اسفند ۱۳۹۹

تلخ و شیرین زندگی در حاشیه شهر/عزم جدی دولت برای ساماندهی - نمایش محتوای خبر

 

 

تلخ و شیرین زندگی در حاشیه شهر/عزم جدی دولت برای ساماندهی

افزایش مهاجرت روستاییان و مشکلات اقتصادی شهرنشینان، به یکباره محدوده شهرها را برهم زد و این توسعه نامتوازن، معضلی به نام حاشیه نشینی در حاشیه شهرهای بزرگ ایجاد کرد که به رغم اقدامات انجام شده، همچنان به عنوان یکی از اصلی ترین مشکلات شهری پابرجاست.

تلخ و شیرین زندگی در حاشیه شهر/عزم جدی دولت برای ساماندهی

بیشتر شهرهای ایران با توجه به موقعیت منطقه ای و برخورداری از امکانات، با معضل و مشکل حاشیه نشینی دست به گریبان هستند و تبریز نیز از این امر مستثنی نیست و بخش بزرگی از این شهر را حاشیه نشینی ناامن تشکیل می دهد.
براساس آمار غیررسمی، بیش از 30 در از ساکنان فعلی شهر تبریز در مناطق حاشیه نشین این شهر زندگی می کنند که رقمی در حدود 550 هزار نفر را شامل می شود و همین رقم بزرگ مسئولان دولتی و شهری را برآن داشته که فکری برای حل این معضل و مشکلات ساکنان این مناطق بیاندیشند.
مهم ترین ویژگی مناطق حاشیه نشین، ازدحام جمعیت، ساخت و ساز نامناسب، فقر و نداری، مشکلات بهداشتی، بیکاری، بزهکاری و مشکلات اجتماعی است.
حاشیه نشینی در تبریز مختص منطقه خاصی از این شهر نیست و در تمامی جهات این شهر حاشیه نشینی توسعه یافته اما بیشتر حاشیه نشینان در شمال این شهر و بخشی نیز در جنوب این شهر ساکن هستند.
کارشناسان می گویند حاشیه نشینی مولود فقر و نداری و نابرابری های اقتصادی است و فردی که توانایی اسکان در مناطق مرکزی و مجاز شهر را ندارد برای کاستن از هزینه های زندگی شهری به مناطق غیرمجاز و حاشیه شهر روی می آورد که بی شک زندگی در این مناطق مشکلات و سختی هایی دارد.
هرچند امروز این مناطق نیز همانند دیگر مناطق شهری دارای امکانات و خدمات اولیه شهری همچون آب، برق، گاز، تلفن و فروشگاه های تامین مایحتاج روزانه هستند اما به رغم زندگی در شهر، از بیشتر امکانات شهری برخودار نبوده و برای بهره مندی از این امکانات باید کیلومترها در شهر مسافرت کنند. 
نداشتن مسکنی امن و مناسب، نبود مراکز بهداشتی و درمانی، فقدان راه دسترسی مناسب، نبود اماکن ورزشی و فضای سبز، بزهکاری و دیگر آسیب های اجتماعی از جمله مشکلات زندگی در این مناطق است.
برای آنکه بیشتر با مشکلات زندگی در این قسمت از شهرها آشنا شویم به سراغ چند تن از ساکنان این مناطق رفتیم که عمر و زندگی شان را در حاشیه شهر سپری کرده اند و با قناعت و بسنده کردن به کمترین ها، گذران زندگی می کنند.
اروجعلی قاسمی یکی از ساکنان مناطق حاشیه نشین تبریز که نزدیک 35 سال است در این منطقه زندگی می کند، درباره دلیل حضور خود در شهر و انتخاب این منطقه برای زندگی چنین می گوید: زرق و برق شهری و نبود درآمد و کار در روستا باعث شد که 35 سال پیش تصمیم به ترک روستا بگیرم و با خانواده به تبریز بیایم اما پس از آمدن به تبریز چون پس انداز چندانی نداشتم به دنبال سرپناهی ارزان قیمت در شهر بودم تا اینکه با حاشیه شهر آشنا شدم.
وی ادامه داد: البته در آن زمان پیدا کردن سرپناه در شهری بزرگ همچون تبریز کار بزرگی بود و من از این بابت احساس غرور می کردم اما در ادامه و با آشنا شدن افراد خانواده ام با امکانات موجود درشهر، با مشکلاتی مواجه شدم که مهم ترین آن مشکل مالی بود؛ از این رو تصمیم گرفتم شغل کارگری ساختمان را که فصلی بود کنار بگذارم و به دستفروشی روی بیاورم که درآمد خوبی داشت و بعدها با ادامه همین شغل توانستم در محله مان مغازه ای بخرم و به کارم سروسامان دهم.
وی عمده مشکل زندگی در حاشیه شهر را دوری از مرکز شهر و نبود امکان دسترسی مناسب به امکانات شهری عنوان می کند و می افزاید: به زندگی در این محل عادت و تا حدودی خانه مان را تقویت و محکم سازی کرده ایم و اگر شهرداری و دیگر نهادهای دولتی نسبت به ایجاد امکانات بیشتر در این مناطق اقدام کنند، به زندگی در آن راضی هستیم.
وی نسبت به طرح دولت و شهرداری برای اسکان ساکنان این مناطق در خانه های آپارتمانی (اسکان پایا) در مناطق امن رغبتی نشان نداده و می گوید پس از این همه سال نمی تواند در آپارتمان ساکن شود و دوست دارد در همان خانه ای که سال ها پیش با هزاران آرزو آن را خریده است، زندگی کند.
دیگر ساکنان محله حاشیه نشین شهر تبریز نیز داستان و نظری مشابه اروجعلی دارند اما کم نیستند افرادی که در این محله ها حاضر به همکاری با شهرداری و دولت برای آبادی این مناطق هستند.
پیرزنی که به سختی از پله های کوچه هایی با شیب بسیار تند بالا می رفت، در گفت و گو با ایرنا درباره مشکلات زندگی در این مناطق می گوید: همه چیز در اینجا مشکل است؛ کوچه ها وضع مناسبی ندارند، در بیشتر ساعات از خدمات شهری محروم هستیم، بچه هایمان برای رفتن به مدرسه مشکل دارند و در زمستان این مشکلات دوچندان می شود؛ پارک برای بازی بچه هایمان نداریم و با بارش برف و باران و وزش باد تند، همواره می ترسیم که نکند خانه بالای سرمان خراب شود.
مشکلات و درد و دل های ساکنان این مناطق بیشتر شبیه هم است وهمه آنها یکصدا از مسئولان این خواسته را دارند که با ایجاد راه دسترسی در گام اول، حداقل امکانات را در این مناطق فراهم کنند.
سلمان خدابنده لو، کارگر ساختمانی که امروز کار گیرش نیامده و راه خانه را در پیش گرفته بود و حوصله چندانی برای پاسخ دادن به سئوالات را نداشت با اصرار فراوان حاضر به پاسخگویی شد.
وی گفت: اگر چاره داشتم یک لحظه هم اینجا نمی ماندم و به روستا برمی گشتم اما در روستا هم دیگر کسی نمانده و خبری از شغل و درآمدزایی نیست.
وی افزود: مشکلات زندگی در این محله ها با گفتن تمام نمی شود و هر روز مشکلی بر مشکلاتمان افزوده می شود.
سلمان گفت: برای رسیدن به خیابان و سوار شدن به تاکسی و یا اتوبوس باید هر روز صدها پله را بالا پایین برویم که مشکلات خاص خود را دارد.
وی افزود: هر چند در سال های اخیر اقداماتی صورت گرفته و شهرداری با ایجاد مسیرها و خیابان ها این مناطق را از بن بست خارج کرده و با پله گذاری در کوچه های شیب دار، تردد را آسان تر کرده است، اما همچنان امکان ورود خودروهای خدماتی به این محله ها وجود ندارد و زندگی مردم این مناطق هر لحظه تهدید می شود.
وی گفت: چند سال پیش خانه همسایه مان که آتش گرفته بود به دلیل عدم امکان ورود ماشین آتش نشانی به کوچه، به طور کامل از بین رفت و این تنها یکی از تهدیدهای زندگی در مناطق حاشیه نشین شهر است.

** فرماندار تبریز: دولت برای ساماندهی مناطق حاشیه نشین عزم جدی دارد
فرماندار شهرستان تبریز نیز با اشاره به عزم دولت برای سر و سامان دادن به مناطق حاشیه ای شهر می گوید: از سوی بانک جهانی 120 میلیارد ریال تسهیلات برای اجرای طرح های مختلف در سکونت گاه های غیر رسمی تبریز در محلات هدف سیلاب و قوشخانه، احمدآباد، ملا زینال و خلیل آباد اختصاص یافته است.
رحیم شهرتی فر افزود: متاسفانه تبریز یکی از شهرهای کشور است که مساله سکونت گاه های غیررسمی و حاشیه نشینی در آن رواج دارد و 2 هزار هکتار محدوده سکونت گاه های غیر رسمی در این کلان شهر وجود دارد.
شهرتی فر اظهارکرد: 18 درصد مساحت و حدود 50 درصد جمعیت این شهر به لحاظ قرار گرفتن بر روی گسل فعال تبریز در آستانه خطر قرار دارد.
وی اضافه کرد: تاکنون 14 طرح با 58 میلیارد ریال از منابع بانک جهانی و 280 میلیارد ریال از منابع اعتبارات ملی و چهار طرح توانمند سازی در مناطق حاشیه نشین اجرا شده است.
فرماندار شهرستان تبریز یادآور می شود: مقرر بود این طرح ها تداوم یابد تا مساله بازآفرینی پایدار در حاشیه شهری با اولویت پیگیری شود که متاسفانه اداره کل راه و شهرسازی استان و شهرداری تبریز اجرای آن را جدی تلقی نکردند.
وی اظهار کرد: بر اساس تفاهم نامه مشترک چهارجانبه در اواخر سال 1392 مقرر شد 42 هکتار زمین برای ساماندهی سکونت گاه های غیررسیمی تبریز با تاکید بر اولویت جابجایی سه هزار خانوار عملیاتی شود.
شهرتی فر افزود: با وجود اینکه این موضوع ابلاغ شد، تاکنون اداره کل مسکن و راه و شهرسازی فقط 11 هکتار در اختیار شهرداری قرار داده و مابقی به دلیل عدم جدی تلقی شدن آن از سوی این اداره کل، پیشرفت نداشته است.
وی اضافه کرد: حاشیه نشینی در تبریز به روستاهای همجوار انتقال یافته و اکنون در منطقه جنوب غرب و غرب این کلان شهر تعداد جمعیت روستاها در حال افزایش است که نه تنها با مساله آسیب های اجتماعی روبرو هستند بلکه در جهت تامین نیازهای حیاتی مثل آب شرب، برق و گاز با مشکل مواجهند.

** مناطق حاشیه نشین ظرفیت تبدیل به بحران به هنگام بروز حوادث طبیعی را دارند
مدیرکل مدیریت بحران آذربایجان شرقی که شاید بیشترین دغدغه در مورد مناطق حاشیه نشین را دارد در این باره گفت: بافت فرسوده و مناطق حاشیه نشین در مواقع بروز بلایایی طبیعی به مشکلی و بحرانی بزرگ برای شهر تبدیل می شود.
خلیل ساعی در گفت و گو با ایرنا افزود: از این رو باید ساماندهی، بازسازی و مقاوم سازی این مناطق مد نظر مدیران شهری و شهرداری ها قرار گیرد، البته قبل از این اقدامات باید مسیرها و راه های دسترسی در این مناطق ایجاد شود.
وی خاطرنشان کرد: البته شهروندان نیز در این مورد باید آگاه سازی شوند، زیرا که اگر همکاری آنها نباشد کاری از پیش نمی رود.
وی همچنین به ایجاد مناطق اسکان موقت در این نواحی تاکید کرد و گفت: با توجه به موقعیت مناطق حاشیه نشین، امکان امدادرسانی در این مناطق وجود ندارد، از این رو باید پارک ها و سالن هایی در این نواحی ایجاد شود تا در صورت بروز بحران، مورد استفاده قرار گیرد.
وی همچنین بر ضرورت جلوگیری از ایجاد حاشیه نشینی های جدید در اطراف شهرها و روستاهای همجوار تاکید کرد و افزود: در این میان شهرداری وظیفه خطیری دارد و کمیسیون ماده 100 باید در صدور حکم تخریب در مورد ساختمان هایی که سست بنیان هستند و با کوچک ترین زلزله ایحاد بحران می کنند، تردید نکند.
به هر حال، اگر حاشیه شهر امن نباشد و مشکلات و معضلات آن رفع نشود یقینا این مشکلات و معضلات گریبانگیر مرکز شهر و نقاط امن نیز می شود از این روست که مسئولان باید در این خصوص تلاش مضاعف کنند.
گزارش از: عیسی عطاپور